Nogal wat bedrijven registreren hun merk en gaan ervan uit dat ze daarmee beschermd zijn. Of ze dienen een octrooiaanvraag in en beschouwen de zaak als afgehandeld. Tot ze met een inbreuk te maken krijgen of in een juridisch conflict terechtkomen. Dan pas beseffen ze dat je, om een rechtszaak rond intellectuele eigendom (IE of in het Engels IP) te winnen, een stevig fort rond je eigendom moet bouwen, laag voor laag.
Eigenaars van sterke merken denken strategisch: ze zetten niet slechts een van de verschillende intellectuele eigendomsrechten in, maar combineren ze bewust, zodat wanneer één beschermingslaag faalt, de volgende standhoudt.
IP-trifecta: combineer 3 of meer beschermingvormen
IP-trifecta is een juridische strategie in het intellectueel eigendomsrecht (IE). Het verwijst naar het gelijktijdig inzetten van drie beschermingsvormen om een product optimaal te beschermen tegen namaak en inbreuk. Door naast octrooien, modelrecht en merkrecht ook de vierde beschermingsvorm ‘auteursrecht’ slim in te zetten, ga je nog een stap verder.
- Octrooi: beschermt hoe je product werkt (technologie en functionaliteit)
- Modelrecht: beschermt hoe je product eruitziet (vorm, lijnen en uiterlijk)
- Merkrecht: beschermt je naam, logo en merkidentiteit
- Auteursrecht: beschermt creatieve uitingen in content en design en ontstaat automatisch
Vul de leemtes van het ene IE met een ander IE
Elk intellectueel eigendomsrecht vult de hiaten op die andere rechten kunnen opengelaten. Een octrooi vervalt finaal na 20 jaar, waarna je technische uitvinding vrij te gebruiken is. Een concurrent kan er bovendien tijdens die beschermde periode een alternatief omheen bouwen. Maar een geregistreerd model, een beschermd merkuiterlijk én auteursrecht die samen met je octrooi optreden? Die vormen een veel sterkere muur die moeilijk doorbreekbaar is.
Dyson: een succesvol voorbeeld van IP-trifecta
Er zijn meerdere merken en bedrijven die deze aanpak succesvol toepassen. Eén ervan is Dyson, dat draadloze stofzuigers en andere huishoudtoestellen ontwikkelt. Het merk speelt zijn innovatief karakter uit door consistent over “Dyson technology” te communiceren.
Om zijn marktpositie te beschermen, combineerde Dyson octrooien (rond cyclonische scheidingstechnologie), modelrechten (het herkenbare ontwerp van hun producten) en merken (het merk Dyson en afgeleiden). Dit levert een totaalbescherming op die analisten tegenwoordig een echte “vesting” noemen.
Toen concurrenten zoals Hoover, Vax en Samsung vergelijkbare producten op de markt brachten, beschikte Dyson over meerdere juridische wapens om op te treden. In 2024 verkreeg het bedrijf zelfs een voorlopig verbod tegen SharkNinja via het nieuwe Unified Patent Court (UPC) in München. Dankzij deze gelaagde IP-aanpak kon Dyson in één beweging handhaving over de volledige Europese Unie nastreven.
De combinatie is sterker dan de som van de afzonderlijke rechten
Elk intellectueel eigendomsrecht beschermt een andere dimensie van je product. Samen creëren ze overlappende beschermingslagen waardoor geen enkele ontwijkingsstrategie de volledige bescherming kan ondermijnen.
Voor bedrijven die actief zijn in Europa of de Benelux zijn alle instrumenten beschikbaar: Europese octrooien via het EPO, EU-brede merken en modellen via het EUIPO, en Benelux-registraties via het BOIP. Auteursrecht ontstaat automatisch vanaf het moment van creatie, maar moet wel bewust ingezet worden door de eigenaar.
De fout die veel bedrijven maken, is dat ze deze rechten als afzonderlijke beslissingen behandelen, onder de verantwoordelijkheid van verschillende teams. Nochtans komt de kracht van IP-trifecta pas tot zijn recht wanneer we alles strategisch plannen, idealiter vóór de productlancering en uiteraard niet nadat een concurrent al een kopie heeft gemaakt.
Drie interessante vragen om te stellen
- Heb je een octrooi dat de werking van je product beschermt, maar geen geregistreerd model dat het uiterlijk waarborgt?
- Is jouw merk geregistreerd in de juiste klassen en in alle markten waarin je actief bent?
- Heb je de creatieve elementen (verpakking, gebruikersinterface, content, enz.) voldoende gedocumenteerd, zodat je de auteursrechten effectief kan afdwingen?
Als je op één van deze vragen “nee” of “ik weet het niet” moet antwoorden, dan is dat meteen de zwakke plek die jouw concurrent kan aanwenden om je fort aan te vallen.
Denk vooruit, met een allesomvattende IP strategy
Ben je ervan overtuigd dat je een gelaagde aanpak nodig hebt om je marktpositie veilig te stellen? Dan denken we bij Oryon graag mee na over een totale IE-strategie.
